How can we go back to somewhere we’ve never been?

Διάβαζα τα reviews για το μυθιστόρημα της Gyasi Yaa και στάθηκα στις λέξεις «φιλόδοξο» και «μελλοντικά κλασσικό», δεν το βρήκα δίκαιο. Το βιβλίο δεν προσπάθησε να κάνει κάτι μεγαλειώδες ή λαμπρό, αντιθέτως ήταν φοβερά προσγειωμένο και ανθρώπινο, μίλησε για κάτι που για χρόνια φωνάζουν οι μαύρες φωνές της Αμερικής. Μίλησε για την ιστορία όλων τους.

Είναι σίγουρα ένα από τα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει ποτέ, ακολουθεί τις ζωές δύο αδερφών που είχαν τελείως διαφορετική μοίρα, η μία έμεινε στην Αφρική και έζησε εκεί με τους δουλεμπόρους ενώ η άλλη πουλήθηκε σκλάβα στις φυτείες του Νότου της Αμερικής. Συνεχίζει με τα παιδιά τους και έπειτα με τα εγγόνια τους και φτάνει να εξιστορεί τα βιώματα εφτά γενεών μέσα από 14 χαρακτήρες, αφιερώνοντας από λίγες σελίδες στον καθένα τους επικεντρωμένη στον τρόπο που επηρεάστηκαν από το δουλεμπόριο και τον τρόπο που αυτό σχημάτισε τη συλλογική συνείδηση των μαύρων τόσο στην Αμερική όσο και στη Γκάνα της Αφρικής. Ήταν απίστευτα ενδιαφέρον, ένα ταξίδι χρονικό και γεωγραφικό μέσα από βαθιά προσωπικές ιστορίες οικογενειών, ζευγαριών, παιδιών… γεμάτες πόνο αλλά και ευτυχία, μύθους και ασύλληπτης πραγματικότητας. Δεν είναι ένα ευχάριστο βιβλίο (ασχέτως αν το εξώφυλλο του παραπλανεί) αλλά είναι ένα σημαντικό βιβλίο που σου εξηγεί ένα ιστορικό γεγονός που μαύρισε για πάντα την ηθική των λευκών αλλά και των ντόπιων της Δυτικής Αφρικής, όπου συμμετείχαν οι ίδιοι στο εμπόριο κυνηγώντας πολλές φορές ανθρώπους από τα διπλανά χωριά.

Homegoing είναι μια λέξη που χρησιμοποιούν οι Αφροαμερικανοί για να περιγράψουν ότι ο μόνος τρόπος να γυρίσουν πίσω στην Αφρική είναι τελικά με το πνεύμα τους, προσωπικά τον τίτλο τον κατάλαβα στο τελευταίο κεφάλαιο με τον Marcus, ένιωσα να βγάζει νόημα όλη η ιστορία. Το αγαπώ κι εκείνο και την μόλις 26χρονη συγγραφέα του.

Πολλά χρόνια πριν είχα διαβάσει το «19 Λεπτά» της Jodi Picoult και το καινούριο της μυθιστόρημα Small Great Things μου το θύμισε αρκετά. Χωρίζεται σε τρία μέρη και αφηγείται από τρεις διαφορετικούς χαρακτήρες, την Ruth, μια Αφροαμερικανίδα μαία, την Kennedy, μια προνομιούχο δικηγόρο και τον Turk, έναν νεοναζιστή (η αλήθεια είναι ότι τα δικά του κεφάλαια ήταν τα πιο δύσκολα να διαβάζω).

Ο Turk πήρε τη γυναίκα του στο νοσοκομείο να γεννήσει και όταν η Ruth μπήκε στο δωμάτιο και προσπάθησε να φροντίσει το μωρό, εκείνος απαίτησε από τη διεύθυνση να της απαγορευτεί να το αγγίξει. Έντυσε πολύ ωραία το επιχείρημα του βασισμένος στο ότι στη δημοκρατική του χώρα ο καθένας έχει δικαίωμα να ζητά την εξυπηρέτηση που επιθυμεί, κι εκείνος δεν επιθυμούσε μια μαύρη να ακουμπά το βρέφος του. Την επόμενη βδομάδα γίνεται ένας χαμός στο νοσοκομείο, οι γέννες είναι πολλές, οι καισαρικές ασυνήθιστα επιτακτικές και μέσα στον πανικό των επειγόντων η Ruth αφήνεται μόνη της στο δωμάτιο όπου κοιμάται το μωρό για να το προσέχει. Εκείνο παθαίνει άπνοια και για κάποια δευτερόλεπτα η Ruth διστάζει να το αγγίξει φοβούμενη ότι θα χάσει τη δουλειά της. Όταν η γιατρός μπαίνει μέσα τη διατάζει να αρχίσει CPR, τα λεπτά περνούν, τα βρέφος δεν επανέρχεται και πεθαίνει στα χέρια τους. Ένα περιστατικό που εξελίσσεται σε μια εξαιρετικά περίπλοκη δίκη όπου η Ruth φτάνει να κατηγορείται για δολοφονία εκ προμελέτης. Είναι από τις λίγες φορές που γράφω τόσο αναλυτικά την υπόθεση ενός βιβλίου, αλλά είναι ακριβώς αυτό που παρακίνησε κι εμένα να το αρχίσω.

Περνά σε κάτι μεγαλύτερο από έναν νεοναζιστή και το μίσος του προς τους μαύρους και μπλέκει κοινωνικά θέματα, τη ταυτότητα των φυλών, τις προκαταλήψεις που τελικά όλοι μας κουβαλάμε και θέτει ερωτήματα που απαιτούν άμεση φροντίδα. Είναι διεξοδικά ερευνημένο, η συγγραφέας αφιερώνει το τέλος του βιβλίου της στο πως έφτασε να ασχοληθεί με αυτό το θέμα και με ποιους μίλησε για να μπορέσει να αντιπροσωπεύσει όλες τις πλευρές δίκαια. Αυτό που εγώ προσωπικά έμαθα είναι ότι δεν μπορείς να συμπεριφέρεσαι σε όλους τους ανθρώπους ίσα, γιατί μεγαλώνοντας δεν είχαν όλοι τις ίσες ευκαιρίες και τα ίσα προνόμια, πρέπει να τους φέρεσαι δίκαια. Το επιχείρημα του ότι δεν βλέπεις χρώματα και για ‘σένα είναι όλα ίδια είναι ένα λάθος που πολλοί κάνουμε, χρώματα είναι το μόνο που βλέπουν οι μειονότητες και το γιατί είναι αυτό που θα μας λύσει και το πρόβλημα.

P.S.
Αξίζουν και τα δύο βιβλία να τα διαβάσετε. To δεύτερο μάλιστα θα γίνει ταινία με πρωταγωνίστριες την Viola Davis και τη Julia Roberts. Ο τίτλος του σημερινού post είναι quote από το βιβλίο Homegoing, τον πήρα από έναν διάλογο ανάμεσα σε δύο ήρωες όπου ο ένας ζητά να γυρίσει στην πατρίδα του την Αφρική, ενώ η κοπέλα του απαντά πως δεν μπορεί να επιστρέψει κάπου που δεν είχε υπάρξει ποτέ, πως πατρίδα του τώρα είναι η χώρα που γεννήθηκε κι ας μην τον δέχτηκε ποτέ…

Advertisements